Szaty kardynalskie (2005) Kardyna� (�ac. cardinalis – g��wny, zasadniczy, mocno z czym� zwi�zany) – potocznie nazywany purpuratem z racji koloru noszonego mucetu, w Ko�ciele katolickim najwy�sza po papie�u godno�� ko�cielna.

Spis tre�ci 1 Mianowanie (wyb�r)2 Stopnie kardynalskie3 Kardyna�owie in pectore4 Symbolika5 Kto zostaje kardyna�em6 Wyb�r Papie�a7 Kardyna� legat8 �wieccy kardyna�owie9 Uprawnienia kardyna��w10 Polscy kardyna�owie11 Zobacz te�12 Przypisy13 Linki zewn�trzne


[]Mianowanie (wyb�r) Kardyna��w nominuje papie�, wybieraj�c ich spo�r�d m�czyzn, kt�rzy obecnie maj� przynajmniej �wi�cenia prezbiteratu. Papie� dokonuje promocji mianowanych kardyna��w na konsystorzu. Kardyna�owie s� mianowani przez papie�a wed�ug jego w�asnego uznania, wszak�e po zasi�gni�ciu opinii cz�onk�w Kolegium Kardynalskiego na temat kandydat�w. Gdyby zamianowany kardyna� nie mia� �wi�ce� biskupich, powinien je przyj��, cho� nie jest to bezwzgl�dnie konieczne, to znaczy nie stanowi przes�anki wykonywania jakichkolwiek uprawnie� kardynalskich. []Stopnie kardynalskie Istniej� trzy stopnie kardyna��w: kardyna�owie biskupi (maj� przydzielon� tytularnie – bez jurysdykcji (od lat 60. XX w.) – diecezj� podrzymsk� – suburbikaln�), kardyna�owie prezbiterzy (maj� przydzielony ko�ci� tytularny w Rzymie) i kardyna�owie diakoni (maj� przydzielony ko�ci� stanowi�cy diakoni�). Kardyna�, kt�ry jest patriarch� wschodnim, jest zawsze kardyna�em biskupem, przy czym zachowuje jako tytu� sw�j ko�ci� patriarchalny. Diecezje suburbikalne to: Ostia, Sabina-Poggio Mirteto, Porto-Santa Rufina, Velletri-Segni, Frascati, Albano i Palestrina. By�y to diecezje okalaj�ce w czasach staro�ytnych diecezj� rzymsk�. Dziekan Kolegium Kardynalskiego jest zawsze biskupem tytularnym Ostii, a przy tym zachowuje poprzedni tytu� do diecezji podmiejskiej. Kardyna�owie biskupi diecezji podmiejskich maj� pierwsze�stwo przed kardyna�ami – patriarchami Ko�cio��w Wschodnich. []Kardyna�owie in pectore Papie� mo�e mianowa� kardyna�a in pectore (�ac. w sercu) nie og�aszaj�c jego nazwiska z wa�nych powod�w, jednak�e takiemu kardyna�owi prawa i obowi�zki przys�uguj� dopiero z chwil� og�oszenia jego nazwiska, wszak�e z pierwsze�stwem od daty nominacji. Zdarza�y si� przypadki og�oszenia nominacji kardynalskiej in pectore dopiero po �mierci nominata (np. Iuliu Hossu mianowany w 1969 r., og�oszony w 1973 r.). W dawniejszych czasach (jeszcze za Piusa XII) birety dla kardyna��w in pectore spoczywa�y w prywatnej kaplicy papieskiej pod szklanymi kloszami. []Symbolika Ka�dy nowo mianowany kardyna� podczas mszy �w. koncelebrowanej otrzymuje od papie�a pier�cie� oznaczaj�cy zwi�zek ze Stolic� Apostolsk� oraz czerwony biret, kt�ry jest symbolem oddania si� kardyna�a na s�u�b� Ko�cio�a powszechnego a� do z�o�enia ofiary z �ycia (dok�adniej usque ad sanguinis effusionem – a� do przelania krwi). Zewn�trzn� oznak� kardyna�a jest sutanna, pas w deseniu mory, piuska w deseniu mory, biret w deseniu mory, mucet (pelerynka) w kolorze purpury, fariola (peleryna) czerwona z ko�nierzem w deseniu mory oraz pier�cie� otrzymany od papie�a na konsystorzu. Do kardyna�a nale�y zwraca� si� per "Wasza Eminencjo", o ile jest w stroju ch�rowym, gdy za� jest pozbawiony tego stroju, to znaczy ubrany w sutann� czarn� lub czarn� z czerwonymi guzikami – per "Ksi�e Kardynale". W�a�ciwym szykiem dla pisowni i wymowy nazwiska kardyna�a (z ma�ej litery) jest kardyna� Stefan Wyszy�ski (styl prosty). Umieszczenie nazwy godno�ci kardyna� mi�dzy imieniem a nazwiskiem w szyku Stefan Kardyna� Wyszy�ski stosowane jest w stylu oficjalnym ko�cielnym, natomiast nadu�ywanie go poza uroczystymi tekstami i ceremoniami ko�cielnymi brzmi nieco pretensjonalnie. ^[1][]Kto zostaje kardyna�em Wi�kszo�� kardyna��w stoi na czele wa�nych archidiecezji – w Polsce: gnie�nie�skiej, krakowskiej, wroc�awskiej i warszawskiej. Taka diecezja jest okre�lana jako tzw. posto cardinalizio – miejsce kardynalskie. Nie zawsze jednak ich ordynariusze otrzymuj� czerwony biret na pierwszym konsystorzu po ich nominacji na dan� diecezj�. Przyk�adowo po �mierci kard. Bertrama w 1945 r. Boles�aw Kominek otrzyma� nominacj� kardynalsk� dopiero w 1973 r., cho� w tym przypadku na op�nienie nominacji wp�ywa�o nieuregulowanie do 1972 r. statusu diecezji wroc�awskiej i jej rz�dcy. Kardyna�ami mianowani s� r�wnie� wysocy urz�dnicy Kurii rzymskiej (tzw. kardyna�owie kurialni), kt�rzy nie posiadaj� w�asnych diecezji i zobowi�zani s� rezydowa� w Rzymie. Kardyna�owie, kt�rzy kieruj� diecezjami, powinni przyby� na ka�de wezwanie biskupa Rzymu. Ponadto papie�e honoruj� t� godno�ci� wybitnych teolog�w katolickich oraz – zwyczajowo – by�ych rektor�w uniwersytet�w Gregorianum i Lateranum. Kardyna�owie, kt�rzy uko�czyli 75 rok �ycia i stoj� na czele dykasterii Kurii Rzymskiej lub Pa�stwa Watyka�skiego, proszeni s� o z�o�enie rezygnacji. S� jednak cz�onkami dykasterii na og� co najmniej do uko�czenia 80 roku �ycia. []Wyb�r Papie�a Od 1059 r. kardyna�owie, zebrani na Kolegium Kardyna��w, dokonuj� wyboru nowego papie�a podczas konklawe. Czynne prawo wyborcze w konklawe przys�uguje kardyna�om, kt�rzy w dniu zaistnienia wakatu Stolicy Apostolskiej nie uko�czyli 80 lat (decyzja papie�a Jana Paw�a II, wyra�ona w Konstytucji Apostolskiej Universi Dominici Gregis z 22 lutego 1996 roku). Inn� funkcj� Kolegium Kardynalskiego jest doradzanie papie�owi. []Kardyna� legatKardyna� legat (a latere) jako specjalny wys�annik (missus specialis) papie�a reprezentuje biskupa Rzymu na uroczysto�ciach lub innych zgromadzeniach i wype�nia zlecone mu zadanie. []�wieccy kardyna�owie Na pocz�tku ery nowo�ytnej tytu� kardyna�a nosili niekt�rzy szefowie rz�d�w, do najbardziej znanych nale�� Armand Jean Richelieu oraz Jules Mazarin. Te osoby nie pe�ni�y funkcji ko�cielnych, ale by�y op�acane z kasy Ko�cio�a zamiast kr�lewskiej. Rzym zgadza� si� na taki stan rzeczy w zamian za ochron� swojego stanu posiadania. W przesz�o�ci tak�e niekt�rzy kardyna�owie nie posiadali �wi�ce� kap�a�skich. Wynika�o to z faktu, �e najni�szy stopie� kardynalski, kardyna�owie diakoni, wywodzi� si� od najwa�niejszych diakon�w Rzymu, posiadaj�cych tylko ni�sze �wi�cenia, podobnie jak kardyna�owie prezbiterzy od najwa�niejszych prezbiter�w (kap�an�w) Rzymu, a kardyna�owie biskupi od biskup�w diecezji podmiejskich Rzymu. (Zob. rangi kardynalskie) Jednym z ostatnich takich kardyna��w by� sekretarz stanu Pa�stwa Ko�cielnego Giacomo Antonelli, kt�rego do godno�ci kardynalskiej wyni�s� papie� Pius IX. Obecny kodeks prawa kanonicznego z 1983 zabrania wynosi� do tej godno�ci osoby nieposiadaj�ce �wi�ce� kap�a�skich. Kwesti� t� w obecnym prawie ko�cielnym reguluje kanon 351 § 1. Kardyna��w ustanawia w spos�b nieskr�powany Biskup Rzymski, wybieraj�c ich spo�r�d m�czyzn, kt�rzy maj� przynajmniej �wi�cenia prezbiteratu, odznaczaj� si� szczeg�ln� nauk�, obyczajami, pobo�no�ci� i roztropno�ci� w za�atwianiu spraw. Ci, kt�rzy nie s� jeszcze biskupami, powinni przyj�� sakr� biskupi�. []Uprawnienia kardyna��w Kardyna�owie mog� spowiada� na ca�ym �wiecie – nie musz� otrzyma� zgody biskupa miejsca. Mog� tak�e u�ywa� pastora�u (o ile s� biskupami) w czasie Mszy �w. bez potrzeby pytania o zgod� ordynariusza miejscowego. Kardyna�owie diakoni uczestnicz�cy we Mszy �w. sprawowanej przez papie�a nie zak�adaj� ornatu, a jedynie dalmatyk� i wykonuj� czynno�ci diakon�w, u�ywaj�c wszak�e mitry. Kardyna� id�cy w procesji, w kt�rej niesie si� Sanctissimum, idzie zawsze za baldachimem, chyba �e procesji przewodniczy papie�. Kardyna� przybywaj�cy do Rzymu otrzymuje na czas pobytu w Wiecznym Mie�cie obywatelstwo Pa�stwa Watyka�skiego. Na mocy konwencji wiede�skiej z 1961 r. kardyna�om przys�uguj� paszporty dyplomatyczne. []Polscy kardyna�owie (z wyszczeg�lnieniem funkcji jakie pe�ni� w chwili obecnej)

 Osobny artyku�: Polscy kardyna�owie.

(wyt�uszczone nazwiska kardyna��w, kt�rzy mog� bra� udzia� w konklawe) Andrzej Maria Deskur (ur. 29 lutego1924) – emerytowany urz�dnik Kurii RzymskiejStanis�aw Dziwisz (ur. 27 kwietnia1939) – arcybiskup metropolita krakowskiJ�zef Glemp (ur. 18 grudnia1929) – prymas Polski, arcybiskup senior warszawski Zenon Grocholewski (ur. 11 pa�dziernika1939) – prefekt Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego Henryk Roman Gulbinowicz (ur. 17 pa�dziernika1923) – arcybiskup senior wroc�awski Marian Jaworski (ur. 21 sierpnia1926) – arcybiskup senior lwowski obrz�dku �aci�skiego oraz by�y przewodnicz�cy Konferencji Episkopatu Ukrainy dla wiernych Ko�cio�a rzymskokatolickiegoFranciszek Macharski (ur. 20 maja1927) – arcybiskup senior krakowski Stanis�aw Nagy (ur. 30 wrze�nia1921) – emerytowany profesor KULStanis�aw Ry�ko (ur. 4 lipca1945) – szef Papieskiej Rady ds. �wieckich Kazimierz �wi�tek (ur. 21 pa�dziernika1914) – administrator apostolski diecezji pi�skiej, arcybiskup senior mi�sko-mohylewski []Zobacz te�elektorkonklawekamerlingpapie�kardyna�owie – lista kardyna��w (obecnie jeszcze niekompletna – w budowie) kardyna�owie z nominacji Paw�a VIkardyna�owie z nominacji Jana Paw�a IIkardyna�owie z nominacji Benedykta XVIKardyna�owie bior�cy udzia� w konklawe w 2005Lista kardyna��w wed�ug pa�stwKolegium kardynalskiePrzypisy

↑ Poradnia Wydawnictwa Naukowego PWN http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=2566

[]Linki zewn�trzne Zobacz has�o kardyna� w Wikis�ownikuThe Cardinals of the Holy Roman Church – angloj�zyczna strona na kt�rej znajduj� si� informacje i kr�tkie biografie kardyna��w od roku 112 do dzisiaj �r�d�o „http://wikigatorKardyna%C5%82” Kategorie: Urz�dy i tytu�y ko�cielne • Kardyna�owie

Widok

Artyku� Dyskusja Edytuj Historia i autorzy

Posted by Someone on March 10, 2008  •  Comments (64)  •  Full article

 

Copyright (c) 2008 Sitename.com. All rights reserved. Design by Free CSS Templates.
wywoz gruzu poznan bramka news